Cán Màng: Bóng Hay Mờ, Nguội Hay Nóng Và Cách Chọn

Cán màng là bước gia công phủ một lớp màng nhựa mỏng lên bề mặt tờ đã in. Lớp màng đó không làm đổi nội dung nhưng đổi hẳn cảm giác khi cầm, đổi độ bền và đổi cách màu in hiện ra dưới đèn. Bài này nói về bốn khái niệm khách hay nhầm nhau: màng bóng và màng mờ là hai bề mặt, còn màng nguội và màng nóng là hai cách cán.

Cán màng là gì và làm được trên vật liệu nào

Máy cán ép một lớp màng BOPP hoặc màng PET mỏng lên mặt giấy bằng nhiệt và lực ép. Lớp màng dày khoảng 12 tới 32 micron, mỏng hơn một sợi tóc, nhưng đủ để nước không chạm được vào mực in và để mép giấy không bị xơ khi lật nhiều lần.

Vật liệu	Cán màng được không	Ghi chú
Giấy Couche	Được, phổ biến nhất	Bề mặt tráng, màng bám đều
Giấy Bristol	Được	Mặt bóng bám tốt hơn mặt nhám
Giấy Ivory	Được	Thường cán mặt ngoài của hộp
Giấy Kraft	Được	Màng làm mất một phần cảm giác mộc
Giấy mỹ thuật có vân nổi	Hạn chế	Màng phủ lên là mất vân, nên thường không cán
Giấy Fort	Không nên	Giấy không tráng, màng dễ bong từng vệt
Decal giấy và decal nhựa	Được	Cán trước khi bế hoặc cắt
PP khổ lớn	Được	Cán màng khổ lớn trên máy riêng
Bạt Hiflex	Không cần	Bề mặt đã chịu nước sẵn
Giấy nhựa	Không cần	Bản thân vật liệu đã chống nước

Nhóm giấy tráng là nhóm cán màng cho kết quả tốt nhất, vì bề mặt phẳng và kín nên lớp keo của màng bám đều. Giấy không tráng như Giấy Fort hút keo không đều, lớp màng dán lên sẽ có chỗ bám chỗ không và bong thành vệt sau vài tuần.

Cán màng bóng và cán màng mờ khác nhau thế nào

Tiêu chí	Màng bóng	Màng mờ
Màu in nhìn ra	Sâu, tươi, tương phản cao	Trầm hơn, dịu hơn khoảng một bậc
Phản chiếu ánh sáng	Có, loá khi đèn chiếu trực diện	Gần như không, đọc được mọi góc
Cảm giác khi cầm	Trơn, mát tay	Mịn như nhung nhẹ, hơi bám tay
Dấu tay	Thấy rõ vệt tay	Ít thấy hơn
Vết xước	Thấy rõ, xước sáng trên nền bóng	Khó thấy
Viết lên bề mặt	Bút bi không ăn, bút dạ dầu thì được	Bút dạ dầu và bút gel đều được
Chụp ảnh lại	Bị phản chiếu đèn flash	Chụp được, không loá
Chi phí	Bằng nhau	Bằng nhau

Hai loại này cùng độ bền và cùng mức giá, nên lựa chọn chỉ phụ thuộc vào nơi ấn phẩm được xem. Chỗ có đèn rọi hoặc có người chụp ảnh lại thì màng mờ hơn hẳn, còn chỗ cần màu lên tươi và sâu như ảnh sản phẩm thì màng bóng làm được điều màng mờ không làm được.

Chọn bóng hay mờ theo từng ấn phẩm

Ấn phẩm	Nên cán	Lý do
Namecard	Màng mờ hai mặt	Mặt sau ghi tay được, không lộ dấu tay trong ví
Tờ rơi và leaflet	Màng bóng	Màu lên tươi, khách nhận trong vài giây
Catalogue bìa	Màng mờ	Bìa bị chạm tay nhiều, màng mờ ít lộ xước
Catalogue ruột	Màng mờ hoặc không cán	Ruột cán bóng sẽ loá khi đọc dưới đèn trần
Menu quán	Màng mờ	Khách đọc dưới đèn, không loá
Poster ảnh sản phẩm	Màng bóng	Màu sâu, chi tiết nổi
Hộp giấy	Màng bóng mặt ngoài	Chịu được cọ xát khi vận chuyển
Hộp quà cao cấp	Màng mờ	Nhìn trầm và sang hơn
Folder kẹp hồ sơ	Màng mờ	Chạm tay nhiều, nền đậm không hằn vết
Thẻ tích điểm	Màng mờ	Mực dấu bám được trên bề mặt mờ
Tem nhãn thực phẩm	Màng bóng	Chịu ẩm trong tủ lạnh
Giấy chứng nhận	Màng mờ	Lồng khung không bị phản chiếu kính

Quy tắc gọn nhất là: ấn phẩm người ta đọc thì cán màng mờ, ấn phẩm người ta nhìn thì cán màng bóng. Thẻ tích điểm là ngoại lệ đáng chú ý, vì bề mặt bóng làm mực dấu lau là trôi.

Cán màng nguội và cán màng nóng

Đây là hai cách cán, không phải hai loại bề mặt. Màng nguội và màng nóng đều có bản bóng và bản mờ, nên bốn khái niệm này kết hợp được với nhau.

Tiêu chí	Cán màng nguội	Cán màng nóng
Cách bám	Màng có lớp keo nhạy áp lực, ép bằng con lăn	Màng có lớp keo nhiệt, nóng chảy rồi ép
Nhiệt độ máy	Nhiệt độ phòng tới khoảng 40 độ	Khoảng 90 tới 120 độ
Độ bám	Tốt, nhưng thấp hơn màng nóng	Rất chắc, màng và giấy thành một khối
Bề mặt sau khi cán	Có thể hơi gợn nhẹ nếu lực ép không đều	Phẳng và căng hơn
Giấy mỏng dưới 150 gsm	Phù hợp, giấy không cong	Giấy dễ cong vì nhiệt làm mất ẩm
Giấy dày từ 250 gsm	Được	Phù hợp nhất
Nền in phủ mực dày	Phù hợp, không làm chảy mực	Nhiệt cao có thể làm mực nhoè nhẹ
Vật liệu không chịu nhiệt	Phù hợp, đây là lý do tồn tại	Không dùng được
Tốc độ chạy máy	Chậm hơn	Nhanh hơn
Chi phí	Cao hơn một chút	Thấp hơn
Độ bền lớp màng	Tốt	Tốt hơn, khó bóc tách lớp

Phần lớn đơn hàng ấn phẩm giấy tại xưởng dùng cán màng nóng, vì bám chắc hơn và chi phí thấp hơn. Cán màng nguội được dùng khi vật liệu không chịu được nhiệt, chẳng hạn decal nhựa mỏng, tấm PP khổ lớn hoặc tờ in có lớp mực rất dày dễ nhoè khi gặp nhiệt.

Độ dày màng và khi nào cần dày hơn

Độ dày	Cảm giác	Dùng cho	Ghi chú
12 micron	Mỏng, mềm theo giấy	Tờ rơi, ruột catalogue	Mức mỏng nhất, chi phí thấp nhất
15 micron	Mức phổ thông	Namecard, bìa catalogue, menu	Dùng nhiều nhất
20 micron	Cứng thêm rõ	Hộp giấy, folder, thẻ tích điểm	Chống xước tốt hơn
25 micron	Rất cứng	Menu lật tay nhiều lần, bìa cứng	Tờ giấy dày thêm cảm nhận được
32 micron	Như một lớp nhựa mỏng	Thẻ dùng ngoài trời, bảng nhỏ	Gần như ép plastic

Tăng độ dày màng làm tăng cả độ cứng của tờ in, nên đôi khi đó là cách đạt độ cứng mong muốn mà không phải lên định lượng giấy. Một tờ Giấy Couche 250 gsm cán 25 micron hai mặt cho cảm giác cầm gần bằng tờ 300 gsm cán 15 micron.

Sản phẩm liên quan

Các loại màng đặc biệt ngoài bóng và mờ

Ngoài hai bề mặt cơ bản, còn vài loại màng dùng cho ấn phẩm cần cảm giác riêng. Các loại này có mức giá cao hơn và thường chỉ cán một mặt ngoài.

• Màng nhung, còn gọi là soft touch: bề mặt mịn như nhung, chạm tay rất khác, dùng cho hộp quà và namecard cao cấp.
• Màng xước: bề mặt có vân xước mảnh chạy một chiều, bắt sáng nhẹ, dùng cho bìa catalogue và hộp mỹ phẩm.
• Màng chống trượt: bề mặt nhám, bắt buộc với tấm dán sàn.
• Màng hologram: có hiệu ứng cầu vồng theo góc nhìn, dùng cho tem niêm phong và bao bì chống giả.
• Màng kim loại bóng: nền ánh kim, dùng cho hộp quà Tết và tem nhãn rượu.
• Màng chống tia cực tím: giảm bạc màu cho ấn phẩm đặt gần cửa sổ.
• Màng chống nấm mốc: dùng cho ấn phẩm xuất đi vùng khí hậu ẩm.

Màng nhung là loại được hỏi nhiều nhất trong nhóm này. Điểm cần lưu ý là bề mặt nhung dễ hằn vết móng tay và vết dầu từ tay, nên nó phù hợp với ấn phẩm được xem rồi cất đi hơn là ấn phẩm cầm hàng ngày.

Cán một mặt hay hai mặt

Trường hợp	Cán mấy mặt	Lý do
Namecard	Hai mặt	Hai mặt đều được nhìn, và tờ cân không cong
Tờ rơi hai mặt	Hai mặt	Cân lực, tờ không cong về một phía
Bìa catalogue	Một mặt ngoài	Mặt trong giáp ruột, không cần
Hộp giấy	Một mặt ngoài	Mặt trong tiếp xúc sản phẩm
Menu một tờ	Hai mặt	Chống nước cả hai phía
Poster dán tường	Một mặt ngoài	Mặt sau dán vào tường
Thẻ tích điểm	Một mặt trước	Mặt sau để trống cho ô đóng dấu
Folder kẹp hồ sơ	Một mặt ngoài	Mặt trong thường để trắng

Cán một mặt rẻ hơn nhưng làm tờ giấy cong về phía có màng, vì lớp màng co lại khác với giấy. Với tờ mỏng dưới 200 gsm mà chỉ cán một mặt, độ cong nhìn thấy rõ sau vài ngày, nên xưởng khuyên cán hai mặt cho ấn phẩm mỏng.

Thứ tự đúng giữa cán màng và các bước khác

Thứ tự các bước gia công không đổi được, vì mỗi bước phụ thuộc vào bước trước. Sai thứ tự là phải làm lại cả lô.

• In xong, chờ mực khô, rồi mới cán màng. Cán khi mực còn ướt là mực bị lớp màng kéo thành vệt.
• Cán màng trước, cắt thành phẩm sau. Cắt trước rồi cán thì mép từng con bị màng phủ tràn.
• Cán màng trước, bế và cấn sau. Cấn trước rồi cán thì màng phủ lên đường cấn và đường đó nứt khi gấp.
• Ép kim và dập nổi làm sau khi cán, vì lớp màng là nền để nhũ bám.
• Phủ UV cục bộ làm sau khi cán màng mờ, đây là cách tạo hiệu ứng bóng trên nền mờ.
• Đục lỗ và bo góc làm sau cùng.
• Đóng quyển làm sau cùng, sau khi bìa đã cán và ruột đã in xong.

Trường hợp ngoại lệ là khi khách muốn phần chữ ăn mực trực tiếp vào giấy, chẳng hạn ô đóng dấu trên thẻ tích điểm. Khi đó xưởng cán màng chừa một vùng, hoặc đơn giản hơn là chỉ cán mặt trước và để mặt sau không cán.

Khổ cán, số lượng và thời gian

Khổ cán	Số lượng	Thời gian	Ghi chú
A4 và A3	Từ 10 tờ	Trong ngày	Không có mức tối thiểu đáng kể
A2	Từ 10 tờ	Trong ngày	Máy cán khổ vừa
Khổ 50 x 70 cm	Từ 20 tờ	Trong ngày	Khổ hay dùng cho bìa và poster
Khổ 65 x 86 cm	Từ 50 tờ	Trong ngày đến 1 ngày	Khổ offset chuẩn
Khổ cuộn tới 1,6 m	Theo mét dài	Trong ngày	Dùng cho PP và decal khổ lớn
Trên 5.000 tờ khổ offset	Theo lô	1 đến 2 ngày	Cán theo lô rồi mới cắt

Phí cán màng tính theo diện tích tờ trước khi cắt, không theo số con thành phẩm. Vì vậy một lô namecard in nhiều con trên một tờ khổ lớn có chi phí cán rất thấp khi chia cho từng tấm, giá từ mức niêm yết trên trang sản phẩm.

Lỗi hay gặp khi cán màng

Lỗi	Dấu hiệu nhìn thấy	Nguyên nhân và cách tránh
Bọt khí dưới màng	Những điểm trắng nhỏ li ti	Bề mặt còn bụi, phải vệ sinh tờ trước khi cán
Màng bong ở mép	Mép tờ tách lớp sau vài tuần	Giấy không tráng hoặc lực ép mép chưa đủ
Mực nhoè thành vệt	Vệt kéo theo chiều chạy máy	Cán khi mực chưa khô, phải chờ đủ thời gian
Tờ cong về một phía	Tờ không nằm phẳng	Cán một mặt trên giấy mỏng, nên cán hai mặt
Nứt màng trên đường gấp	Đường trắng chạy dọc chỗ gấp	Cấn trước khi cán, hoặc cấn chưa đủ sâu
Màng nhăn thành sóng	Gợn sóng ngang tờ	Lực căng cuộn màng không đều
Màu nhạt hơn dự kiến	Bản in nhìn trầm hơn bản duyệt	Cán mờ làm giảm tương phản, nên duyệt mẫu đã cán
Ô đóng dấu không ăn mực	Mực dấu lau là trôi	Cán bóng lên vùng đóng dấu, phải chừa vùng hoặc cán mờ

Lỗi hay gặp nhất trong nhóm trên là màu nhìn trầm hơn bản duyệt trên màn hình. Lớp màng mờ giảm tương phản khoảng một bậc, nên khi màu quan trọng, cách chắc chắn là xem một tờ mẫu đã cán rồi mới chạy cả lô.

Hỏi đáp nhanh về cán màng

Câu hỏi	Trả lời
Cán màng có chống nước hoàn toàn không	Chống nước ở mặt có màng, nhưng nước vẫn đi vào qua đường cắt ở mép
Bóng và mờ có chênh giá không	Không, hai loại cùng mức giá
Nguội và nóng chênh giá không	Cán nguội cao hơn một chút vì vật liệu màng đắt hơn
Cán rồi viết lên được không	Màng mờ viết bút dạ dầu và bút gel được, màng bóng chỉ bút dạ dầu
Cán màng rồi còn ép kim được không	Được, ép kim làm sau khi cán
Tờ đã cán có bóc màng ra được không	Không, lớp màng và giấy thành một khối
Giấy mỹ thuật có cán được không	Cán được nhưng mất vân nổi, nên thường không cán
Cán màng xong bao lâu thì cắt được	Cán nóng cắt được ngay, cán nguội chờ khoảng 30 phút
Có cán màng cho tờ in ở nơi khác không	Có, xưởng nhận cán gia công, khách mang tờ đã in tới
Cán màng có làm tờ dày thêm nhiều không	Mỗi mặt dày thêm từ 12 tới 32 micron, cảm nhận được nhưng không đáng kể

Đặt cán màng tại xưởng

Xưởng nhận cán màng cho ấn phẩm in tại xưởng và cả ấn phẩm khách mang tới, trong khu vực Quận 7 cùng các quận lân cận. Quy trình gồm bốn bước.

• Cho biết ấn phẩm là gì, khổ tờ, số lượng và muốn bóng hay mờ, một mặt hay hai mặt.
• Nếu chưa chắc chọn loại nào, mô tả nơi ấn phẩm sẽ được xem, xưởng nêu loại tương ứng.
• Nhận một tờ mẫu đã cán để xem màu thật trước khi chạy cả lô.
• Nhận hàng tại xưởng ở 49 Mai Văn Vĩnh, P. Tân Hưng, TP. Hồ Chí Minh hoặc giao trong nội thành.

Giá niêm yết tại trang cán màng. Các hạng mục gia công liên quan xem tại ép plastic, cắt thành phẩm và gia công offset. Khách nhắn qua Zalo là xưởng trả lời trong giờ làm việc.

Cán màng so với ép plastic và phủ UV

Ba cách phủ bề mặt này hay bị gọi lẫn nhau. Bảng dưới đặt chúng cạnh nhau theo đúng những gì khách thấy trên thành phẩm.

Tiêu chí	Cán màng	Ép plastic	Phủ UV toàn phần
Lớp phủ	Màng nhựa mỏng 12 đến 32 micron	Màng nhựa dày 60 đến 250 micron	Lớp sơn UV rất mỏng, không có màng
Mép thành phẩm	Cắt sát, mép giấy lộ ra	Chừa viền nhựa quanh tờ, hàn kín mép	Cắt sát, mép giấy lộ ra
Chống nước	Mặt có màng, mép vẫn hút nước	Kín hoàn toàn, ngâm nước được	Chống ẩm nhẹ
Độ cứng thêm	Nhẹ	Rất nhiều, tờ thành như tấm nhựa	Gần như không
Gấp được không	Gấp được nếu cấn đúng	Không gấp được	Gấp được
Chi phí	Thấp	Cao hơn	Thấp
Dùng cho	Phần lớn ấn phẩm giấy	Thẻ, bảng giá, menu một tờ dùng lâu	Tờ rơi số lượng rất lớn

Ép plastic là cách duy nhất trong ba cách trên kín được cả mép, vì có viền nhựa hàn quanh tờ. Khi ấn phẩm phải chịu nước thật sự, chẳng hạn bảng giá đặt ngoài quầy hoặc thẻ treo ngoài trời, ép plastic bền hơn cán màng dù cùng là phủ nhựa.