Giấy Fort (Giấy Ford): bề mặt nhám, dễ viết và in được cả hai mặt

Giấy fort (nhiều nơi viết là ford) là loại giấy quen thuộc nhất mà ít người gọi đúng tên. Tờ A4 trong máy photo văn phòng, ruột cuốn sổ tay, tờ hóa đơn viết tay ở quán — tất cả đều là giấy fort. Nhưng khi đặt in, nhiều người vẫn phân vân giữa fort và couche mà không rõ hai loại khác nhau ở đâu.

Giấy fort là gì

Giấy fort (nhiều nơi viết là ford, tên kỹ thuật là giấy offset không tráng phủ) có bề mặt nhám tự nhiên, không phủ lớp cao lanh như couche. Mực thấm một phần vào thớ giấy nên màu dịu hơn, không bóng, không phản sáng. Giấy A4 photo hằng ngày ở văn phòng chính là giấy fort 70–80gsm.

Hai đặc tính kéo theo từ chuyện không tráng phủ: viết được bằng mọi loại bút — bút bi, bút mực, bút chì đều ăn; và đóng mộc ăn mực ngay, không bị trượt hay lâu khô. Đây là lý do mọi biểu mẫu cần điền tay đều dùng giấy fort.

Fort trắng và fort kem

Fort trắng cho tông sáng, trung tính, chữ đen nổi rõ. Đây là lựa chọn mặc định cho tài liệu, biểu mẫu, giấy tiêu đề công ty — những thứ cần rõ ràng và chuyên nghiệp.

Fort kem ngả vàng nhẹ, giảm độ tương phản nên đọc lâu ít mỏi mắt hơn. Sách, sổ tay và thiệp thường dùng fort kem vì nó cho cảm giác ấm và cổ điển. Cùng một thiết kế, in trên fort kem sẽ trầm hơn và bớt gắt so với fort trắng.

Định lượng xưởng đang có

• Fort 80gsm – định lượng tiêu chuẩn cho tài liệu, giấy tiêu đề, phiếu in hằng ngày.
• Fort 100gsm – dày hơn một chút, ít bị hằn mực sang mặt sau khi in hai mặt.
• Fort 120gsm – dùng cho giấy tiêu đề cao cấp, ruột sổ tay, phiếu bảo hành.
• Fort 180gsm – đứng dáng, làm bìa tài liệu mỏng, phiếu bốc thăm, voucher.
• Fort 230–300gsm – dày và cứng, dùng cho danh thiếp, thiệp, bìa sổ.

Quy tắc chọn nhanh: giấy càng dày thì càng ít lộ mặt sau và càng đứng dáng, nhưng cũng càng khó gấp gọn. Với ấn phẩm in hai mặt có nền màu đậm, nên bắt đầu từ 100gsm trở lên.

Giấy tiêu đề và bộ văn phòng phẩm

Giấy tiêu đề (letterhead) là ứng dụng kinh điển của giấy fort. Tờ giấy này vừa để in nội dung, vừa để nhân viên viết tay hoặc đóng dấu lên — couche không làm được cả hai việc đó.

Thiết kế giấy tiêu đề nên để phần đầu trang và chân trang gọn, chừa khoảng trống ở giữa cho nội dung thư. Nếu công ty in nhiều phòng ban, có thể giữ chung một mẫu nền và chỉ đổi dòng thông tin liên hệ.

Bao thư đi kèm thường in cùng đợt để màu đồng bộ với giấy tiêu đề. Bao thư giấy fort cũng viết tay được, tiện khi cần ghi tên người nhận trực tiếp.

Thiệp mời, thiệp cưới và thiệp cảm ơn

Thiệp là nhóm dùng fort kem nhiều nhất. Bề mặt nhám cho cảm giác cầm chắc tay và không bị bóng loáng như thiệp couche — hợp với những dịp cần sự trang trọng, ấm áp hơn là rực rỡ.

Với thiệp cưới, fort trắng định lượng 230–300gsm cho tấm thiệp đứng dáng, viết tay tên khách mời lên được. Menu tiệc in trên fort cũng dễ đọc dưới ánh đèn vàng của nhà hàng.

Danh thiếp giấy fort

Danh thiếp fort ít gặp hơn danh thiếp C300 cán màng, nhưng lại là lựa chọn của những ngành muốn cảm giác mộc và tự nhiên: kiến trúc, thủ công, quán cà phê, studio. Bề mặt nhám khiến màu in trầm xuống một chút so với bản thiết kế trên màn hình — đây là điều nên biết trước khi duyệt mẫu.

Một lợi thế riêng: danh thiếp fort ghi chú lên được. Trong các buổi gặp đối tác, người nhận có thể viết ngay lên tấm thiệp để nhớ bối cảnh cuộc gặp.

Sách, tài liệu và catalogue

Ruột sách gần như luôn là giấy fort. Lý do đơn giản: đọc vài chục trang liên tục trên giấy couche sẽ bị lóa và mỏi mắt, còn fort thì không phản sáng.

Với catalogue, cách làm phổ biến là bìa couche, ruột fort — bìa cần hình ảnh bắt mắt, ruột cần đọc được thoải mái. Nếu catalogue thiên về hình ảnh sản phẩm thì dùng couche cả cuốn; nếu nhiều chữ và bảng thông số thì ruột fort dễ chịu hơn.

Những ứng dụng khác

Ngoài nhóm văn phòng và ấn phẩm, giấy fort còn dùng cho các món dùng một lần hoặc cần viết lên: tấm lót bàn ăn in hình món, bao lì xì, giấy viết thư, phiếu bốc thăm, phiếu khảo sát.

Điểm chung của nhóm này là in số lượng lớn với chi phí thấp. Giấy fort rẻ hơn couche cùng định lượng, và không cần cán màng nên bớt được một công đoạn.

Chọn fort hay couche

Nguyên tắc dễ nhớ: ấn phẩm để xem thì chọn couche, ấn phẩm để đọc và viết thì chọn fort. Couche cho hình ảnh rực rỡ nhưng lóa dưới đèn và không ăn bút; fort đọc lâu không mỏi mắt, viết bút bi hay đóng mộc đều ăn mực.

Fort không cán màng được như couche, nên nếu ấn phẩm cần chống thấm hay dùng ngoài trời thì nên đổi chất liệu. Khi in hai mặt trên fort 80gsm với nền màu đậm, hình mặt sau có thể hơi lộ qua — trường hợp đó nên lên 100gsm trở lên.

Tại xưởng, giấy fort được dùng nhiều nhất cho những ấn phẩm vừa để đọc vừa để ghi chú: tờ rơi leaflet, folder đựng hồ sơ và giấy chứng nhận. Với nhóm này, bề mặt nhám của giấy fort giúp chữ rõ nét, không lóa dưới đèn và khách có thể viết hay đóng mộc trực tiếp lên ấn phẩm.

Chuẩn bị file và đặt in

File thiết kế để hệ màu CMYK, 300dpi, chừa tràn lề 2–3mm. Vì mực thấm vào thớ giấy nên màu in trên fort sẽ trầm hơn khoảng một tông so với màn hình — với thiết kế có màu nhạt, nên tăng độ đậm lên một chút khi làm file.

Cần xem mẫu giấy thật trước khi chốt định lượng, anh/chị ghé xưởng xem trực tiếp — cầm thử tờ 80gsm và 120gsm cạnh nhau là thấy ngay khác biệt.